Τι είδε ένας ποιητής...

Λευκωσία, τις προάλλες...

Ο ποιητής κύριοι περισσεύει!

Μου το 'παν οι τσιγγάνες ένα βράδυ.

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ

Nedim Gürsel: όταν οι λογοτέχνες δικάζονται...

Ο Νεντίμ Γκιουρσέλ είναι ένας κοσμοπολίτης συγγραφέας, με όλη την υπόγεια οξυδέρκεια της τουρκικής καταγωγής του, καθώς και μια πνευματική προσωπικότητα που ξεχωρίζει ανάμεσα στη μετριότητα της κωνσταντινουπολίτικης ιντελιγκέντσιας >>> Εχουμε συναντηθεί κάποιες φορές με την αφορμή κάποιων δημοσιογραφικών-λογοτεχνικών επαφών σε Θεσσαλονίκη, Φρανκφούρτη, Κωνσταντινούπολη >>> Δικαίως αυτοαποκαλείται Γάλλος όταν διαπιστώνει ότι η τουρκική του ταυτότητα είναι υποδεέστερη της ευρωμεσογειακής του κουλτούρας, και συνακόλουθα της ταύτισης αισθητηρίων και απόψεων που έχει αναπτύξει ζώντας στην "καρδιά" της Δύσης >>> Δικάστηκε αλλά δεν καταδικάστηκε σήμερα από τουρκικό δικαστήριο με την κατηγορία της προσβολής των ηθών (όπως αυτή νοείται στη γειτονική κι εχθρική μας χώρα...) >>> Και παρακολουθώντας κανείς τα της δίκης, εδώ και καιρό, αναρωτιέται γιατί ο Νεντίμ Γκιουρσέλ πήγε στο δικάστηριο, δηλαδή δέχθηκε να γευτεί τη δοκιμασία, το ρίσκο για μια καταδίκη >>> Θυμάμαι που μου έλεγε, σε συνέντευξη που είχαμε κάνει, για τα γελαστά πρόσωπα των απλών λαϊκών ανθρώπων σε όποιο σημείο του μεσογειακού ορίζοντα έστρεφε το βλέμμα του, για την ίδια αίσθηση χαράς που ορίζει η "καλημέρα" στους περαστικούς από τις Ηράκλειες Στήλες έως τις ακτές της Αδριατικής, την ελληνική χερσόνησο, τα λιμάνια της Συρίας και της Αιγύπτου >>> Δεν έχει άδικο >>> Ο πολιτισμός της Μεσογείου συνεχώς απαρνιέται και λοιδορείται, ακόμη και από τους ίδιους τους φυσικούς φορείς του, στο πλαίσιο του δυτικισμού, ήτοι της αγγλοτραφούς και κατόπιν αμερικανικής κουλτούρας κατά τους τελευταίους 3-4 αιώνες >>> Ωστόσο, ο Νεντίμ, με καλή γνώση των ελληνοτουρκικών θεμάτων, όπως ευθέως και του δικτατορικού, ψευδεπίγραφα δημοκρατικού καθεστώτος της γείτονος Τουρκίας, βάζει νερό στο κρασί του μιλώντας για μια πατρίδα που αγαπάει αλλά αρνείται να ζει μαζί της >>> Τω όντι μέτριος συγγραφέας μυθιστορημάτων, γνωρίζει ότι η τέχνη του αρκεί για να ζει άνετα σε ένα μυθοποιημένο Παρίσι >>> Ετούτο θα αρκούσε >>> Η παρουσία του στα τουρκικά δικαστήρια εξηγείται, παρ' όλα ταύτα, ως μια ένδειξη αλτρουϊσμού, ίσως και δονκιχωτικής διάθεσης >>> Αρκετοί φίλοι του είναι αυτοεξόριστοι κάπου στην Ευρώπη, κάποιοι άλλοι "διασώζονται" λόγω της κοινωνικής και οικονομικής θέσης τους ανάμεσα στο ζαλισμένο κι αλαζονευόμενο πρόσφατα μεγαλοαστικό περιβάλλον της Κωνσταντινούπολης >>> Μετά τη δίκη, διαβάζω σε διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, πιστεύει πως με αυτή την αθώωσή του, τον "ντόρο" που έγινε στα ΜΜΕ του εξωτερικού, η πατρίδα του αποδεικνύεται πως απέχει πολύ από τα ευρωπαϊκά της διαπιστευτήρια >>> Οπως επίσης, ξέρει πολύ καλά ότι από την υπερπολυτελή περιοχή Ουλούς της Πόλης έως τις φτωχογειτονιές της ασιατικής πλευράς, το χάσμα είναι τεράστιο και ποτέ δεν θα συγκλίνει >>> Νόμπελ Λογοτεχνίας, όπως ο συμπατριώτης του Ορχάν Παμούκ, δεν θα λάβει ποτέ >>> Κάπου κάπου παραδέχεται, με άλλα λόγια και διατύπωση, την ατυχία να έχει κανείς μια πατρίδα...

Ονειδος ή παραφορά ποιητών;...

Η πρόσφατη ανακίνηση των "ποιητικών υδάτων" μπορεί να προσφέρει πολλές αφορμές αισιοδοξίας >>> ενίοτε όμως, κάποιος καχύποπτα σκεπτόμενος θα υποθέσει ότι δεν υπάρχει λόγος για τέτοιου λόγου σκέψεις >>> Τα νέα περιοδικά που ξεφυτρώνουν (επιτέλους!...), η διαδικτυακή έκφανση και προβολή του ποιητικού λόγου -με όρους ποιότητας και πιστότητας- που φαίνεται να ισορροπεί σταδιακά, η αύξηση της κυκλοφορίας νέων ποιητικών συλλογών (βλέπε και στατιστικά στοιχεία της Βιβλιονέτ στο http://www.e-poema.eu/), αλλά κυρίως η ανακίνηση των ποιητικών πραγμάτων από κριτικούς, "παράγοντες" ή και από τους ίδιους τους -κυρίως νεότερους- ποιητές, είναι εμφανώς δηλωτικά φαινόμενα για την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος γύρω από τον χώρο που, σαφώς κι ευτυχώς, υπολείπεται της εμπορικής προβολής της σύγχρονης μυθιστοριογραφίας >>> Οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις (Διαδίκτυο, ηχητικό και ηλεκτρονικό βιβλίο, άμεσες εκτυπωτικές αναθέσεις σε σχετικές εταιρείες ανά τον κόσμο) συμβάλλουν στην ευδοκίμηση της ποίησης >>> Η ταχύτητα προώθησης ενός ποιήματος είναι ανάλογη της επίδρασης που άμεσα ασκεί ο ποιητικός λόγος -έστω κι αν στιγμιαία- σε ένα αναγνωστικό κοινό το οποίο δεν διαθέτει απαραιτήτως την υποδομή, την προδιάθεση ή και τη διάθεση να διαβάσει, να κατανοήσει, να απολαύσει την ανάγνωση ενός ποιήματος >>> Αλλο τόσο, mutatis mutandis, οι εύκολα δηλούντες "ποιητές" ή "κριτικοί ποίησης" ή "ρυθμιστές" του χώρου των ποιητών, βρίσκουν πλέον πεδίο πρόσφορο για τον ρόλο τους >>> Υποτίθεται ή ευαγγελίζονται, δηλαδή... >>> Γι' αυτό και δεν λείπουν τα τραγελαφικά φαινόμενα από κομψευόμενους "ηλεκτρονικούς ποιητές" (που συνήθως τα βάζουν εναντίον του λεγόμενου "συστήματος" ενώ, ολοφάνερα, θα ήθελαν οι ίδιοι να είναι κανονάρχες του λεγόμενου συστήματος) >>> από "αδιαμφισβήτητους" εκλεχθέντες σε διάφορες παγκόσμιες "ακαδημίες", "ινστιτούτα", "οργανώσεις" και λοιπούς φορείς, υποτίθεται, για την ποίηση και τους ποιητές >>> από διάφορους υποχθόνιους (ας πούμε) τύπους που κρίνουν και προκρίνουν ποιητές και έργα χρησιμοποιώντας το θράσος της άγνοιάς τους ή της ρουσφετολογικής τους ύπαρξης στα διάφορα κανάλια της σύγχρονης ελληνικής ποίησης >>> και, τέλος, από διάφορους φωνασκούντες εναντίον των "νέων εξελίξεων" (=άγνωστο το σημαινόμενο οπόταν προσπαθούν να δώσουν ερμηνείες επ' αυτού), οι οποίοι τρομάζουν στην ιδέα ότι η βαρετή, επαναλαμβανόμενη ποιητική παραγωγή τους ή, ακόμη χειρότερα, τα διάφορα έντυπα λογοτεχνικά περιοδικά που συντηρούν από εικοασετίας, θα χάσουν τα ηνία της νυσταλέας πραγματικότητας που εκείνοι δημιούργησαν αλλά πλέον εγκαταλείπεται από τους νεότερους και από τους ταλαντούχους που συνεχώς αναδύονται >>> Ολα ετούτα έχουν ενδιαφέρον με χιουμοριστικό πρόσημο >>> Αρκεί κάποιος να μην πάρει ολοσδιόλου σοβαρά τις διάφορες εκφάνσεις αυτής της κατάστασης >>> Αλλ' ούτε όμως να αφεθούν στην εκκόλαψή τους (γιατί κάποτε ανδρώνονται!...) >>> Ενας νέος και πολύ αξιόλογος ποιητής, μιλώντας με τον υπογράφοντα στο τηλέφωνο τις προάλλες, αναρωτήθηκε σε όλους τους τόνους για τα διάφορα "γαϊτανάκια" που εμφανίζονται πέριξ της νεότερης γενιάς ποιητών >>> Πράγματι, τι θα γίνει επιτέλους; Γιατί κάποιοι "καπελώνουν" αυτούς τους ανθρώπους, κάποιους τους παρασύρουν σε φαιδρές σχηματοποιήσεις, κάποιους τους πικραίνουν άκαιρα;... >>> Αν μη τι άλλο, κυρίες και κύριοι, όπως έλεγε φωνάζοντας πλέον ο ανωτέρω ποιητής, "αφήστε μας ήσυχους. Θέλουμε μόνον να γράφουμε ποίηση!...".

Χωρίς λόγια (ανάγνωση για έναν αναγνώστη)

Nicosia, primavera 2009 - foto di Silio D'Aprile

Τα μάτια ανακαλύπτουν συνεχώς νέες αποχρώσεις >>> Το ουράνιο τόξο δεν σβήνει ποτέ >>> Η βροχή στα τζάμια και το παιδικό γέλιο επαναλαμβάνοντας φθινόπωρα και μητρικές κουβέντες >>> "Είναι δύσκολο να νιώθεις ότι ο κοκκινωπός ορίζοντας του δειλινού δεν σου επιτρέπεται να τον αγγίξεις", λέει η φωνή δείχνοντας με τον δείκτη προς την αριστερή πλευρά του Πενταδάχτυλου >>> Οπως και οι νότες από μια όπερα σε μεσογειακό λιμάνι, σε μια εσχατιά του Νότου >>> ανάμεσα σε αδαείς για τη συγκίνηση από μουσική αλλά έμπειρους στη χρήση της ασχήμιας αυτού του τόπου >>> ανάμεσα σε καμπαρέ του '60 για ναυτικούς από τη Σιδώνα και το Κάιρο >>> ανάμεσα σε νέοπλουτους απόγονους ταπεινών χωρικών και νεοφερμένους καλλιτέχνες χωρίς παρόν >>> Κι όμως, εδώ γράφονται τα βήματα της αληθινής ομορφιάς >>> ένα γυναικείο πρόσωπο με πορτοκαλί απαλό φόρεμα απέναντι στο λαμπυρίζον δοτικό βλέμμα, ένα στήθος προτεταμένο αλλά με κρυφούς χτύπους τη διάρκεια της νύχτας, ένα συνεχές, διάφανο χάδι βαθύτερα... >>> Κανένα "Ριάλτο" στον προσωπικό χάρτη (από τα περίχωρα της Pisa και το βρόμικο λιμάνι του Trapani έως την Gallipoli και το Bari) δεν θα περιέχει τόσο νοητό άγγιγμα σάρκας και μελωδίας >>> ένα ποίημα, δηλαδή >>> ένα νοτισμένο βογγητό έως το ξημέρωμα, ένα πυκνό λογίδριο έρωτος κάτω από δέντρο γεμάτο πουλιά που τσίριζουν ξυπνώντας για τη νέα ημέρα, ένα κόμπιασμα θανατερό με γοερό κλάμα για την αλήθεια και το νόημά της >>> Και το βιβλίο θα ταξιδεύσει σε στόματα και μάτια, στην αφή και την όσφρηση, στη διάσταση που ξεπερνάει τα ειωθότα >>> Σ' αυτό που μερικοί ονειροπόλοι εκμυστηρεύονται μεταξύ τους, και κάποτε καταφέρνουν να βιώσουν ως πραγματικότητα >>> Οι τυχεροί...

Με νόμο και -με τι;- τάξη...

Είναι πρόβλημα η αποχή από τις ευρωεκλογές ή η τάση του φαινομένου επέκτασης της ακροδεξιάς στην ευρωπαϊκή οικογένεια; >>> Οι διαφορετικές εκτιμήσεις και οι κάθε λογής απόψεις που έχουν διατυπωθεί αυτές τις ημέρες, δηλώνουν την αμηχανία >>> Υπάρχει πολιτική διαφοροποίησης από την κατεστημένη; Είναι απτές οι εξαγγελίες, οι έστω ισχνές κι αδύναμες, της ευρωπαϊκής Αριστεράς; >>> Εάν στην Ιταλία και τη Γαλλία τα σοσιαλιστικά-αριστερά κόμματα διανύουν περίοδο παρατεταμένης σύγχυσης, στην Ελλάδα του αναδυόμενου Λ.Α.ΟΣ., του δόγματος "σκούπα" κοινή συναινέσει, των ηλεκτρονικομιντιακών μεντόρων και βεβαίως των απρόσβλητων πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών του κάθε δημοσιοποιημένου οικονομικού σκανδάλου, όντως η επιλογή ψηφοδελτίου για τις κάλπες της περασμένης εβδομάδας μοιάζει φαιδρή >>> Οπως φαιδρή είναι η συνολική πολιτική που έχει ασκηθεί από δεκαετίες, κι αφορά ετούτη την αλλοπρόσαλλη κοινωνία: απουσία υποδομών, έλλειψη οράματος, προοπτικές >>> Στο ίδιο πνεύμα και η πολιτική για τη λαθρομετανάστευση >>> όπου η προτεταγμένη ψευδοελληνικότητα στηρίζεται όλο και περισσότερο από αδαείς και κίβδηλους >>> "Κλίνατε προς νέον εθνικισμόν" ως επίπτωση της ύφεσης; >>> (Για μία ακόμη φορά στην Ιστορία της ηπείρου αλλά με νέο ένδυμα...) >>> Μερικές ευρωπαϊκές εφημερίδες πάντως δεν διστάζουν να περιγράψουν το σενάριο δημιουργίας ενός μπλοκ εθνικιστών-μελών της νέας Ευρωβουλής >>> Κατά τ' άλλα, στα καθ' ημάς, συζητιέται ακόμη ο "τσαμπουκάς" ενός κάποιου ΚΚΕ, τα αίτια αποτυχίας του ΣΥΝ (ή του ΣΥΡΙΖΑ;), οι "ένοικοι" της "πολυκατοικίας", οι αποχρώσεις του "πράσινου ήλιου" στα μισόκλειστα μάτια...

Αρης Βελουχιώτης, ο αρχηγός των ατάκτων

Ετσι, λόγω εκλογών εντός 2009...

Βίντεο: http://www.youtube.com/watch?v=AsxCct4PnO0

Κι ένα παλιό ποίημα για τις ομάδες του ΕΛΑΣ (ειδικά για τον Παναγιώτη "Κλεομένη" Ρούβαλη), στην Αιγιάλεια: http://vassilisrouvalis.blogspot.com/2006/07/blog-post_24.html

Μαχμούντ Νταρουίς محمود درويش

Ο "Εθνικός ποιητής της Παλαιστίνης" (1941-2008) εξακολουθεί να δίνει το σύνθημα σε πολλά πεδία >>> Ο λόγος του Μαχμούντ Νταρουίς είναι λιτός, όπως ακριβώς αποτυπώνεται το τοπίο της άνυδρης και ταπεινωμένης πατρίδας του στη μνήμη όλων όσοι έχουν την τύχη -ή την ατυχία- να τη διαβούν κατά τις τελευταίες δεκαετίες >>> Διαβάζοντας τους στίχους του στην ελληνική γλώσσα (με την ευτυχή, σχεδόν μητρική φροντίδα της ποιήτριας Αγγελικής Σιγούρου, βλ. ηλεκτρονικό περιοδικό http://www.e-poema.eu/, τ.5) νιώθει κανείς εξαρχής την ταύτιση του ποιητή και του έργου με τον χωροχρόνο >>> Η Παλαιστίνη είναι ευλογία είτε κατάρα. Περπατώντας στη Γαλιλαία, την εύφορη και μεσογειακή, αναρωτιέσαι εάν πράγματι η φύση επιτρέπει τη διπλανή εχθρότητα, το μίσος και την καταστροφή να επιβληθεί >>> Γιατί στην Παλαιστίνη πείθεσαι πως ο Θεός δεν υπάρχει. Ή έστω, πως αρνείται να σου χαρίσει έστω ένα βλέμμα για την ποθητή ανθρώπινη συμπόνοια >>> Ο ίδιος έλεγε: "Πιστεύω πως σήμερα ο ποιητής πρέπει να γράφει για πράγματα αθέατα" >>> Οι περισσότεροι συμπατριώτες του, μπερδεμένοι στη δίνη της εποχής και του αίματος, δεν τον κατάλαβαν ποτέ >>> Και έχει δίκιο, επιπλέον, ο ποιητής και μεταφραστής Γιώργος Μπλάνας αναφέροντας ότι ο Παλαιστίνιος είναι από τους ελάχιστους σύγχρονους ποιητές που πιστεύουν πως η ποίηση είναι πάνω απ' όλα μια δημιουργία μύθων...

Τίποτα εδώ δεν έχει διάσταση ομηρική / Οι μύθοι μας χτυπούνε την πόρτα, όταν τους χρειαζόμαστε / Τίποτα εδώ δεν έχει διάσταση ομηρική... / μονάχα ένας στρατηγόςπου ψάχνει στα χαλάσματα / ένα νεογέννητο έθνος / κρυμμένο στην κοιλιά / ενός Δούρειου Ίππου που καλπάζει

(μτφρ.: Γ.Μπλάνας)

[Σ' έναν κριτικό:] / Μην εξηγείς τις λέξεις μου / Με το κουτάλι του τσαγιού ή την παγίδα για πουλιά! / Οι λέξεις μου με πολιορκούν μέσα στο όνειρο. / Οι λέξεις που δεν είπα / Με καταγράφουν κι ύστερα μόνο με αφήνουν να αναζητώ / Ο,τι απέμεινε από το όνειρό μου...

(μτφρ.: Α.Σιγούρου)

Το κάστρο της Κορώνης...

castello di Coron (foto di Silio D'Aprile)

Του Βασίλη Ρούβαλη

Το κάστρο της Κορώνης είναι το σήμα κατατεθέν για τους σημερινούς κατοίκους της, για την Ιστορία της Μεσσηνίας, για τους επισκέπτες της. Όταν ο άγνωστος στιχοπλόκος του «Χρονικού του Μορέως», κατά τον 12ο αιώνα μ.Χ., ανέφερε τη μικρή καστροπολιτεία ως παρηκμασμένη, δεν φανταζόταν βεβαίως κατά τους επόμενους αιώνες την ακμή και την αυξημένη σημασία που προσέλαβε στους ναυτικούς κι εμπορικούς δρόμους της ανατολικής Μεσογείου.

Η σημερινή κατάσταση της Κορώνης και του κάστρου της μοιάζει πολύ με την προ εννέα αιώνων κατάσταση: η πολίχνη φθίνει από την άγνοια και την αδιαφορία ως ένας οικισμός ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού χαρακτήρα, τουριστικοποιείται και αλλοιώνεται η φυσιογνωμία του με σταθερούς ρυθμούς, ενώ το κάστρο παραμένει ένα μνημείο που συγκεντρώνει το θολό βλέμμα ημετέρων και υμετέρων καθώς είναι λίγο-πολύ άγνωστη η πραγματική του αξία.

Κι αν για την Κορώνη έχουν γραφεί και συζητιούνται πολλά, το κάστρο παραμένει στο περιθώριο του ενδιαφέροντος. Μεσαιωνικό, με σποραδικά βυζαντινά στοιχεία, μερικές προσθήκες και αλλοιώσεις από την οθωμανική περίοδο και κυρίαρχη τη βενετική του ταυτότητα, το κορωναίικο κάστρο έχει πολλά να διηγείται στους επισκέπτες του.

Κατά καιρούς έχουν υπάρξει υποσχέσεις για τη διάσωσή του. Τα λόγια έχουν μετουσιωθεί σε λίγες σωστικές επεμβάσεις, άλλοτε με σοβαρό, επιστημονικό γνώμονα κι άλλοτε με προχειρότητες και μάλλον επικίνδυνες πρωτοβουλίες από μη ειδικούς. Η αστική ανάπτυξη περασμένων δεκαετιών με τη χρήση-απόσπαση δομικών υλικών από την τοιχοποιία του, οι αναπόφευκτες φθορές από τους κατοίκους (την εποχή που το κάστρο είχε πραγματικό πληθυσμό που οι παλαιότεροι θυμούνται αμυδρά τέτοιες εικόνες…), οι ναζιστικές απόπειρες ανατίναξής του αλλά και οι καταστροφές που εξακολουθούν να προκαλούν διάφορα φυσικά αίτια (θάλασσα, σεισμοί), έχουν φέρει την κατάσταση στο μη περαιτέρω.

Φαίνεται, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει βούληση από κανέναν επίσημο δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα για τη διάσωση, την επανάχρηση και την ανάδειξη αυτού του εξαιρετικού μνημείου. Κι αν κάποιοι λίγοι περιπατητές του εξακολουθούν να το τριγυρίζουν με μάτια ορθάνοιχτα, άλλοτε κοιτάζοντας τη ρεαλιστική αλήθεια κι άλλοτε, ως ονειροπόλοι, ανατρέχουν μαζί του σ’ ένα παρελθόν γεμάτο ιστορικά και μυθικά πρόσωπα, με παλμό και φαντασία, ετούτο δεν αρκεί. Χρειάζεται περισσότερη και ουσιαστικότερη επέμβαση. Προτού να είναι αργά. Ή όταν διάφοροι αυτόκλητοι κριτές και αξιολογητές κάνουν λόγο για την αναπόφευκτη καταστροφή εφόσον οι ίδιοι δεν ανέλαβαν –με το αζημίωτο, συνήθως- τη διάσωσή του…

*Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στην τακτική μηνιαία στήλη "Επιστρέφοντας στην Κορώνη", στο τρέχον φύλλο (Μάιος 2009) της εφημερίδας "ΔΡΑΣΗ", η οποία εκδίδεται και διανέμεται στην Κορώνη Μεσσηνίας

Η έρημη ράδα, αργά τη νύχτα

Il porto medioevo alla notte (foto di Silio D'Aprile)

Οι δικές σου σιωπές είναι περίεργες >>> Μιλάς χαμηλόφωνα, σκύβεις το βλέμμα, ψαχουλεύεις τα νύχια ή με τα μισόκλειστα μάτια ζυγιάζεις το φως ανάμεσα στις γραμμές >>> Καμία χαρά δεν σε κάνει να χαίρεσαι, να συμμετέχεις στο πολύκροτο γίγνεσθαι των χρωματιστών σελίδων, να συμβιώνεις στο εύκολο βάθος >>> Κρατάς ένα μολύβι στον νου, με παράλυτα γόνατα >>> Αλλοι το λένε δύναμη κι άλλοι αδυναμία >>> Ανακαλείς παλιές λέξεις, από αυτές που ψιθυρίζονταν σε τούτες τις σκοτεινές ακτογραμμές, τις αναδεύεις στα χείλη, μορφάζεις ακατανόητα >>> Δοκιμάζεις τα όρια, την ψευδαίσθηση του άλλου εαυτού σου να κυριαρχεί στο αυγινό φως >>> Υστερα, όταν το απόγευμα έχει νοτίσει όλα τα δέντρα με το άρωμά του -ανάμεσα στη σκόνη από τις οπλές των αλόγων και από το πεταχτό φίλημα στα χείλη- αντικρίζεις με προσδοκία το τόξο ανάμεσα στα κυπαρίσσια >>> εκεί, στον στενόμακρο δρόμο με την ταπεινή βλάστηση, μερικές ισπανικές ονομασίες, μια ταμπέλα με φθαρμένα ελληνικά σε διάλεκτο >>> τον μακρινό ήχο από τον καλπασμό (το gallop των ξεχασμένων κατακτητών) >>> τις ερμητικές πόρτες από το κρυμμένο σπίτι ανάμεσα σε βοκαμβίλιες και ξεραμένα αραχνιάσματα >>> τις νότες από τα πουλιά θέλοντας πια να κουρνιάσουν, την ηδονή στα βήματα αλλά και στις ενωμένες παλάμες >>> την αγκαλιά των λουλουδιών και το δύσκολο καντηλέρι, την προσευχή και την ευχή σαν καρδιοχτύπι εφήβου >>> τα ποιήματα -το γνωρίζουν όλοι τους- που αποφεύγεις να γράψεις >>> τις επιλογές σου που παραμένουν ταπεινές κι εκρηκτικές >>> τα ταξίδια της επιστροφής με υπόσχεση "για τελευταία φορά" >>> αργά τη νύχτα, στην έρημη ράδα...

Συνέδριο για την ποίηση - Τάσος Λειβαδίτης

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το (.poema..) προτείνει…

Το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων οργανώνουν συνέδριο με θέμα «Η ποίηση σήμερα», αφιερωμένο στη μνήμη του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη, με αφορμή την παρέλευση είκοσι ετών από τον θάνατό του.

Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα «Γεώργιος Καράντζας» της ΕΣΗΕΑ, την Παρασκευή 8 και το Σάββατο 9 Μαΐου, με τη συμμετοχή εισηγητών από τον πανεπιστημιακό κόσμο, τη δημοσιογραφία, τη λογοτεχνία. Μεταξύ των ενοτήτων θα υπάρχουν απαγγελίες ποιητών.

Οι ενότητες του συνεδρίου είναι οι εξής: Εισαγωγική: Ο Λειβαδίτης όπως τον γνώρισα

1. Ποίηση και φιλοσοφία

2. Ποίηση και ιστορία

3. Ποίηση και μουσική

4. Οι νέοι και η ποίηση

5. Ποίηση, επιστήμη, τεχνολογία

6. Ποίηση και άλλες τέχνες

7. Η ποίηση στα ΜΜΕ

8. Ποίηση και ηλεκτρονικά ΜΜΕ

Το ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση (.poema..) συμμετέχει με εισήγηση του Βασίλη Μανουσάκη, διδάσκοντος στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και μέλους της συντακτικής ομάδας (Η διαδικτυακή γλώσσα της ποίησης: από το χαρτί στην ιστοσελίδα) στην Ενότητα 8: Ποίηση και Ηλεκτρονικά ΜΜΕ

Χωρίς λόγια / Senza parole

Santa Sofia, vecchia - foto: Silio D'Aprile

...dei bruni, zii e cugini >>> οι ξεχασμένοι μου πρόγονοι, οι απότοκοι της Ιστορίας >>> m'incido le vene >>> χαράσσω τις λέξεις στο δέρμα και στις μνήμες >>> γυμνώνω το παρελθόν μου >>> ed enormi ruderi, la terra si brucia, le stelle m'inganno il desiderio >>> al migliore ci credo >>> το άριστον, το άριστον της ψυχής... >>> κι έσπρωξα το χέρι μου σ' αυτό το φως >>> la luce mi dipinge l'anima >>> ήτοι η λάμψη με χρωματίζει σαν μεμβράνη απόκοσμη >>> il volto, η προσωπίδα >>> το γυναικείο αίμα >>> il sangue incancellabile >>> οι δύο γλώσσες, οι δύο σκέψεις...

...όλα ΠΡΑΣΙΝΑ (επί πέντε)

Μια πρόσκληση σε στίχους...

Η ζωή μας όλο πτυχές και μυστήρια. / Να πάρε μια λεπτομέρεια της ζωής μου. / Ξεδίπλωσέ την. / Ετσι θα μάθεις κάτι από μένα. / Η μοναξιά σου θα λαβωθεί απ' την αναπνοή μου. / Οι ιδέες σου θα ζευγαρώσουν με τα αισθήματά μου / η έλξη των πεδίων μας θα γίνει δυνατή. / Σε προσκαλώ / να χρωματίσουμε τα όνειρά μας. / Σε προσκαλώ / να διαλέξουμε την τροχιά μας / στο διαστελλόμενο σύμπαν.

[Ποίημα από τη συλλογή "Κίνηση προσαρμογής" του Πάνου Νίκου, εκδόσεις Γαβριηλίδης 2009]

Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει την Τετάρτη 29 Απριλίου, και ώρα 20,30 στο χώρο του βιβλιοπωλείου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ.

Για τον ποιητή και το έργο του θα μιλήσουν η Κατερίνα Κωστίου, επίκ. καθηγ. Παν/μίου Πατρών και ο συγγραφέας-δημοσιογράφος Βασίλης Ρούβαλης.

Περισσότερες πληροφορίες στη συνημμένη πρόσκληση και στο blog του βιβλιοπωλείου: http://sigxroniekfrasi.blogspot.com/

Για να μην ξεχνιούνται: Γεώργιος Χορτάτσης (9)

Mα το 'θελεν η πεθυμιά κ' εζήτα η όρεξή μου,

χίλιοι του νου μου λογισμοί πάλι αμποδίζασί μου:

Ποιος μου 'λεγε "δεν πρέπουσι να στέκου στολισμένοι

τοίχοι άσκημοι και χαμηλοί και κακοσοθεμένοι

φτωχού σπιτιού, μ' ολόχρουσα πανιά, μηδέ νιψίδι

προσώπου κόρης άσκημης πλήσο κιανείς να δίδει".

Ποιος τέτοιο λίγο χάρισμα να πέψω να σου δώσω

δε μ' άφηνε, τσι λογισμούς για να μηδέ σποδώσω

του νου σου τσι ψηλότατους. Ποιος "πλήθος ν' ανασώσεις

γυρεύγεις, μου 'λεγε συχνιά, τση θάλασσας τση τόσης

μ' ένα θολό κι απόμικρο ποτάμι απ' αποφρύσσει

πρι παρ' απού τη βρύση του την ίδια να κινήσει".

K' έτσι σε δειλοσκόπησην εστέκουμου μεγάλη,

κι ο νους μου εσέρνετο συχνιά σε μια μερά κ' εις άλλη,

κ' έστεκ' αρίφνητο καιρό δίχως ν' αποφασίσω

να κάμω το 'χα πεθυμιά γή να συρθώ ξοπίσω.

[...]

Ερωτήσεις ποιητών (αυτοαναφορικότητα)...

Montagne di Arcadia, Aprile 2009 (foto di Silio D'Aprile)

Ποιος αρνείται τη ματαιοδοξία; >>> Ποιος την αποτρέπει; >>> Γράφουν οι ποιητές μονάχα ποιήματα ή και λιβέλλους εναντίον ομοθρήσκων των στίχων; >>> Ποιος άλλος από τους παραμυθάδες ζει ως αληθινή, ταυτισμένη πραγματικότητα την ίδια την αφήγηση; >>> Ποιος αποφεύγει τη μάχη της νύχτας για να προλάβει τη στιγμιαία έξαψη της κονταυγής; >>> Απαγγέλλουν καλά οι ποιητές; Κοιτάζουν θαρρετά το μέλλον του κόσμου; Παραδέχονται τη δύσκολη ώρα γονατίζοντας κι ακουμπώντας το μέτωπο στο πάτωμα; >>> (Σαν στίχος του Τάσου Λειβαδίτη μοιάζει...) >>> Ποιοι εμπιστεύονται τα παλιά ρολόγια; Ποιος τα πατάει μπροστά στα μάτια των φιλολόγων, των πολιτικών, των αδιάφορων; >>> Γιατί ο Νίκος Καρούζος και ο Μίλτος Σαχτούρης έπαιζαν ρουλέτα με την αιωνιότητα; >>> Γκρεμίζεται ο δημιουργός; (Εκείνος ξέρει τι εννοεί χωρίς περιττές θεωρίες...) >>> Ποιος δηλών "ποιητής" κρίνει ποιητές στο απόλυτο παρόν; >>> Με ποιο δικαίωμα χαρακτηρίζει, υποθετικά, τους μη ποιητές και τα παιδιά τα μη αθώα; >>> Η ώρα της κρίσης και η μαγική συνείδηση σε αντιδικία; >>>Κάποτε θα λάβουν ένα γράμμα: Ποίηση και ζωή ή ζωή και ποίηση;...

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου...

Το βιβλίο είναι κόσμος, άυλη αξία, περιπέτεια, απάλυνση, προβληματισμός, αναδίφηση, περιστύλιο, πράξη, μελάνι άτακτο, πολυτέλεια, σιγή στη σκέψη, φτερούγα, φθηνό δώρο - κάτι περίπου σαν την ανάσα της ζωής

...για να μην ξεχνιόμαστε, πού και πού

...αφού ίδιον του "έθνους" αποτελεί η απώλεια μνήμης και, το χειρότερο, η αδυναμία αξιοποίησης της προγονικής εμπειρίας >>> Οταν οι χουντικοί δεν εμφανίστηκαν αίφνης, ωσάν τυχαίο συμβάν >>> (μήπως ο εθνικός διχασμός βενιζελικών-βασιλικών μεταλαμπαδεύτηκε δυαδικά στον Εμφύλιο και από εκεί συνεπαγόμενος δημιούργησε τη δικτατορία και την κυπριακή ντροπή;...) >>> Οταν η πλειονότητα των Ελλήνων δεν θορυβήθηκε ακριβώς από την ευμάρεια που προσέφεραν οι συνταγματάρχες (τηλεόραση, φούρνοι, βενζινάδικα, οικοδομική άνθηση, ερημοποίηση περιφέρειας, μετανάστευση κ.λπ...) >>> Οταν οι γόνοι της "μεταπολίτευσης" αξιοποίησαν στο έπακρο τα λάβαρα - οι κρατούντες και μη κρατούντες πτωχοδιάβολοι στη συνέχεια (κάτι συγκεκριμένοι ΠΑΣΟΚοι και βεβαίως όλοι οι ψευδοαριστεροί σημερινοί εξουσιάζοντες σε επιχειρήσεις, ΜΜΕ, οργανισμούς, κοινωνικους φορείς...) >>> Οταν η ιστορική συνείδηση εξανεμίζεται από τα greeklish olon ton neoteron internet freaks ellinwn pou variountai na allaxoun tin grammatoseira sto plhktrologio, χορεύοντας οι άντρες τα οθωμανομανή τσιφτετέλια και οι μεταλλαγμένες γυναίκες τα σκυλοζεϊμπέκικα... >>> Μα, πώς το είχε πει εκείνος ο Αλέκος Παναγούλης για την ιδέα της ελευθερίας;... (Εδώ η προσωπική μνήμη -έστω κι αν αμυδρή, προνηπιακή- χωράει την εικόνα από τα ξεραμένα αίματα στα τζάμια του αυτοκινήτου του, στην οδό Βουλιαγμένης, με τα δεκάδες γαρύφαλλα ρανισμένα τριγύρω και τα πατρικά κλάματα τις ημέρες της "επιστράτευσης" στην αεροπορική βάση του Ελληνικού) >>> Θυμάται άραγε κανείς; >>> Οι σωστές απαντήσεις, ας πούμε, θα μπουν στην κλήρωση για 10 δωρεάν laptop και σύνδεση triple-play...

Νέο τεύχος (αρ.8) για το περιοδικό (.poema..)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση (.poema..) διανύει τον τρίτο χρόνο παρουσίας του στον κόσμο του Διαδικτύου.

Στο σύνολο των 8 τευχών του περιοδικού έχουν παρουσιαστεί 244 δημιουργοί με ποιήματα, κείμενα και σχόλια γύρω από το έργο και τη συνολική παρουσία τους στη λογοτεχνική κοινότητα. Με άμεση αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογικής ευμάρειας (βίντεο, ήχος, φωτογραφία) και με τακτικό «παρών» στην πολιτιστική ατζέντα μέσα από εκδηλώσεις, ομιλίες, ημερίδες.

*

Το νέο τεύχος (#Μάρτιος-Ιούνιος 2009) περιλαμβάνει τις ενότητες «ποίηση», «δοκίμιο», «αφιέρωμα», «εικαστικά», «αναγνώστες», «στατιστικά» και «περιηγήσεις». Συγκεκριμένα, στις ηλεκτρονικές σελίδες του περιοδικού μπορείτε να διαβάσετε:

*Στο αφιέρωμα με τίτλο «Αφιερώσεις ποιητών προς τον Στρατή Τσίρκα» παρουσιάζεται μια μικρή επιλογή από λογοτεχνικά έντυπα που περιέχουν ιδιόχειρες αφιερώσεις προς τον συγγραφέα (1911-1980) αποτυπώνοντας το πνευματικό κλίμα εκείνης της εποχής.

*Στην ενότητα «Ποίηση»: μεταφρασμένα αποσπάσματα από το έργο του Οσίπ Μαντελστάμ (απευθείας από τα ρωσικά: Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης), για πρώτη φορά ποιήματα του φιλέλληνα Ισπανού ποιητή Andrés Sánchez Robayna από την ελληνίστρια Virginia López Recio, αλλά και της ανερχόμενης Βρετανίδας ποιήτριας Clare Pollard (μετάφραση: Χάρης Ψαρράς). Ενώ, ο Ελληνοαμερικανός Στέφανος Παπαδόπουλος παρουσιάζει ποιήματά του σε μετάφραση της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ. Στο παρόν τεύχος εγκαινιάζεται η στήλη «Νέες Φωνές», όπου πρωτοεμφανιζόμενοι δημιουργοί προτείνονται από τη συντακτική ομάδα του περιοδικού: Θοδωρής Παπαϊωάννου, Ιορδάνης Παπαδόπουλος, Ανδρέας Κουραμάνης και Λένα Καλλέργη. Νέα ποιήματά τους δημοσιεύουν οι: Δάφνη Νικήτα και Βασίλης Μανουσάκης (μέλη της συντακτικής ομάδας), Γιώργος Βέης, Γιάννης Λειβαδάς, Γιώργος-Ικαρος Μπαμπασάκης, Δημήτρης Αλλος, Δημήτρης Μαγριπλής, Αντιγόνη Κατσαδήμα, Ευτυχία Παναγιώτου, Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης. Τη στήλη «Οπισθόφυλλο» υπογράφουν οι: Στρατής Πασχάλης, Ναταλία Κατσού, Δημήτρης Αθηνάκης (μέλος της συντακτικής ομάδας), Ευαγγελία Ανδριτσάνου (με ηχογραφημένο απόσπασμα από θεατρική παρουσίαση).

*Στην ενότητα «Δοκίμιο»: απόσπασμα και διαφημιστικό τρέιλερ της ταινίας ««Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη» του σκηνοθέτη Στέλιου Χαραλαμπόπουλου. Ο ίδιος καταγράφει το σκεπτικό του για τη δημιουργία της ταινίας ενώ παραχωρεί σύντομη συνέντευξη στο (.poema..) αμέσως μετά την πρώτη εβδομάδα προβολής στις αθηναϊκές αίθουσες. Ο Francisco Fortuny αναρωτιέται για τη μοντέρνα ποίηση (μτφρ.: Βιργινία Χορμοβίτη). Η κριτικός λογοτεχνίας και πεζογράφος Χρύσα Σπυροπούλου αρθρογραφεί γύρω από την ποίηση της Ολγας Βότση. Ο Βαρλάμ Σαλάμοφ επιδίδεται σε μια λογοτεχνική φαντασίωση με επίκεντρο τη φιγούρα του Οσίπ Μαντελστάμ (μτφ.: Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης). Ο Βασίλης Μανουσάκης προτείνει μια περιήγηση στο ετήσιο Συμπόσιο Ποίησης της Πάρου. Στην «Αποψη του ποιητή» και την «Αποψη του εκδότη» απαντούν ο Γιάννης Πατίλης και ο Θανάσης Καστανιώτης αντίστοιχα. Στις προδημοσιεύσεις, αποσπάσματα από τα έργα «Αναρχικός τραπεζίτης» και «Πέντε διάλογοι για την αναρχία» του Fernando Pessoa σε μετάφραση Γιάννη Σουλιώτη, καθώς και το προλογικό σημείωμα της ποιήτριας Κικής Δημουλά από την έκδοση "Κώστας Ουράνης, Ποιήματα" ("Βιβλιοπωλείον της Εστίας"). Η νέα στήλη «Η ελληνική ποίηση στη δισκογραφία», με έρευνα-επιμέλεια του Αντώνη Περιβολάκη, φιλοδοξεί ν’ αποτελέσει σημείο καταλογογραφικής αναφοράς για τη μελοποίηση της ελληνικής ποίησης από καταβολής των δισκογραφήσεων στη χώρα μας.

*Στα «Εικαστικά»: Μιλούν στη Δάφνη Νικήτα για τη συμμετοχή τους στην έκθεση «Το καθημερινό χρηστικό αντικείμενο, ερμηνεία και χρήση» οι εικαστικοί Γιώργος Γυπαράκης, Αλέξανδρος Ψυχούλης και Γιούλα Χατζηγεωργίου, ο αρχιτέκτονας Μαρίνος Σορίλος και η επιμελήτρια Μαριλένα Κοσκινά.

*Στην ενότητα «Στατιστικά»: μια διαφωτιστική ματιά στη μεταφρασμένη ποίηση στο διάστημα 2002-2008 επιδιώκει, με ενδιαφέροντα συμπεράσματα για τις σχετικές εκδόσεις και τους μεταφραστές, ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος.

*Στην ενότητα «Περιηγήσεις»: ένα ταξιδιωτικό κείμενο, με τη δική του οπτική γωνία για την Ιαπωνία, από τον ποιητή Δημοσθένη Αγραφιώτη.

*Στην ενότητα «Ιστολόγια/blogs»: ο ποιητής και μεταφραστής Δημήτρης Αθηνάκης επιμελείται ποιήματα που δημοσιεύουν στα ιστολόγιά τους νέοι και φιλόδοξοι στον ποιητικό λόγο χρήστες του μέσου.

*Ο κατάλογος εκδοθέντων ποιητικών συλλογών ανά τετράμηνο παρατίθεται στο σύνολό του, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσφέρει η ηλεκτρονική βάση δεδομένων «Βιβλιονέτ» του ΕΚΕΒΙ (επιμέλεια: Σωκράτης Καμπουρόπουλος). Συμπεριλαμβάνονται τα βιβλία που εκδόθηκαν από την 1η Οκτωβρίου 2008 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2009, και αφορούν Ελληνες ποιητές που εξέδωσαν το έργο τους σε ελληνικούς εκδοτικούς οίκους ή προχώρησαν σε ιδιωτικές εκδόσεις.

*Επίσης:

Το (.poema..) προσφέρει τη δυνατότητα στους αναγνώστες του να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στον ποιητικό λόγο μέσα από τις ηλεκτρονικές σελίδες του. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποστέλλουν τα ποιήματά τους για δημοσίευση στη στήλη «Αναγνώστες» αποδεχόμενοι, ωστόσο, την αξιολογική παρέμβαση της συντακτικής ομάδας. Η αποστολή των ποιημάτων (να μην ξεπερνούν τις δύο σελίδες μεγέθους Α4, με ελεύθερη επιλογή γλώσσας) θα γίνεται αποκλειστικά μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (editor@e-poema.eu) με γνωστοποίηση προσωπικών στοιχείων (ονοματεπώνυμο, ηλ. διεύθυνση αποστολέα, τηλέφωνο).

Η συντακτική ομάδα του (.poema..)

Ο αμόλυντος Νότος

Foto: Silio D'Aprile, Coroni alla Domenica

Το γκρίζο χρώμα αυτού του τοπίου περιέχει τη μελαγχολία της απώλειας ή της απουσίας >>> Ο άνεμος, πότε μαΐστρος και πότε σορόκος, αναδεύει την ουσία >>> κι αναρωτιέται: ποιος ο προορισμός και με ποια ανοχή στο άγνωστο; >>> Τα τραγούδια και η Ιστορία γράφονται αδόλευτα >>> όπως οι ιεροφάντες και οι πολεμιστές σκύβοντας στην ανωτερότητα - διότι τη γνωρίζουν καλά >>> Η χθεσινή νεροποντή και ο θολός ορίζοντας, ωστόσο, μεταμφίεσαν την άνοιξη >>> Ενώ, απροσδόκητα, οι χαμηλές νότες της σκέψης έκρυψαν το εκκωφαντικό πλησίασμα της νέας φύσης >>> Σε ενεστώτα χρόνο - το αλμύριασμα στην ανάσα περιέχει πάντοτε, όπως και τώρα, την υποψία πόθου >>> Τα βλέμματα προς τ' αραιά σύννεφα και τον αρρωστημένο ήλιο >>> Η αφή αδρανής >>> Η σκόνη, η αμόλυντη ύπαρξη >>> Το δέρμα σκιρτάει όταν το σώμα αντιστέκεται στα ρεύματα από την άκρη της ξηράς >>> Από τις μισογκρεμισμένες επάλξεις ακούγονται ακόμη οι κλαγγές των σπαθιών, οι μπομπάρδες, οι σαΐτες, τ' αμαρτωλά γνεψίματα >>> Κι όμως το μικρό πόρτο, χωρίς πια ιστιοφόρα ή πελώρια βενετσιάνικα εμπορικά, εξακολουθεί να στέκεται αγέρωχο -απο μακριά στα μάτια των παλιών- και αναπνέοντας να υπενθυμίζει απλοϊκά τη δύναμη του γαλάζιου...

L'Aquila: vai al buio mia povera...

Il disastro del terremoto d'altro ieri ci ricorda lo spavento della vita...